Bloggfęrslur mįnašarins, september 2018

Misnotkun ökutękjastyrkja

Ķ tilefni af žessari frétt langar mig til aš birta aftur grein sem ég skrifaši ķ Moggann og birtist 13. aprķl 2018. Hśn er hér aš nešan. Ķ stuttu mįli eru ökutękjastyrkir nišurgreišsla meš akstri og umferš sem hvetur til bifreišaeignar og aukinnar umferšar. Žaš er óréttlįtt aš žetta form greišslna frį launagreišanda sé sérstaklega skattalega hagstętt og hvatt til notkunar žess af stjórnvöldum og skattayfirvöldum meš žvķ móti. Hętta žarf aš misnota ökutękjastyrki sem yfirborganir, upphęš ökutękjastyrkja žarf aš miša viš raunverulegan kostnaš viš akstur og skattleggja žarf ökutękjastyrki žannig aš skatthlutfall samsvari skatthlutfalli launatekna.

Misnotkun ökutękjastyrkja

Įsmundur Frišriksson žingmašur var ķ fréttum fyrir skemmstu vegna žess aš hann hefur hugsanlega misnotaš ökutękjastyrk (=ökustyrk) sem hann fęr frį Alžingi ķ eigin žįgu. Morgunśtvarpiš į Rįs 2[1] fékk FĶB til aš reikna śt hvaš žaš kostar aš reka bķl eins og žann sem Įsmundur į ķ eitt įr. Nišurstašan var sś aš reksturinn, meš fjįrmagnskostnaši, kostar 2,07 milljónir į įri en žaš er um 2,53 milljón króna minna en Įsmundur fékk ķ endurgreiddan aksturskostnaš ķ fyrra sem var 4,6 milljónir króna.

Mikiš hefur veriš rętt og ritaš um žįtt Įsmundar en lįtum hans žįtt liggja milli hluta. Žaš sem žetta mįl varpar ljósi į fyrst og fremst er mešferš ökustyrkja ķ skattalegu tilliti samkvęmt tekjuskattslögum og skattmati Rķkisskattstjóra (Rsk.)[2]. Žingmašurinn fęr greitt 4,6 millj. og um 55% af upphęšinni er umfram rekstrarkostnaš ökutękis sem nemur ašeins 45% af endurgreiddum aksturskostnaši. Endurgreiddur ökustyrkur er sem sagt langt umfram ešlilegan rekstrarkostnaš bķls. Fjįrhęšin į km. sem śt er greidd er ķ samręmi viš įkvöršun feršakostnašarnefndar rķkisins [3] en sś upphęš er mjög rķfleg og umfram skattmat Rķkisskattstjóra Rsk. og skattmat Rsk. er sķšan enn umfram rekstrarkostnaš bķls žannig aš žaš er śtilokaš annaš enn aš fį ofgreiddan ökustyrk. Hvernig Įsmundi farnast ķ skattaskżrslunni žegar hann telur aksturinn fram hefur ekki komiš ķ ljós en gera mį aš žvķ skóna aš hann rķši feitum hesti frį žeim višskiptum viš Rsk.

Mergur mįlsins er aš skattlagning ökustyrkja er meš žeim hętti frį hendi tekjuskattslaga og skattmati Rsk. aš menn stórgręša į žvķ aš fį greidda ökustyrki žvķ žeir eru langt umfram rekstrarkostnaš og skattaeftirlit er sķšan nįnast ekkert. Žvķ er mikil freisting fyrir hendi aš dulbśa laun og yfirborganir sem ökustyrki. Žaš er žvķ lķklega viša stundaš ķ atvinnulķfinu aš greiša mönnum ökustyrki fyrir akstur sem žeir inna ekki af hendi fyrir vinnuveitendur einfaldlega vegna žess aš žvķ fylgir skattalegt hagręši fyrir bįša ašila, launamann og vinnuveitanda. Launamašur žarf ekki aš greiša tekjuskatt af žessum tekjum eša a.m.k. mjög lįgt skatthlutfall og launagreišandi getur greitt hęrri laun įn žess aš standa skil į tryggingagjaldi og öšrum launatengdum gjöldum. Skattlagning ökustyrkja er meš žeim hętti aš tekjuskattshlufall fyrir žann hluta ökustyrkja sem er umfram rekstrarkostnaš ökutękis nįlgast 0% ef menn halda akstrinum innan įkvešinna marka. Jafnvel žótt mikiš sé ekiš eins og hjį Įsmundi eru reglurnar žaš lausar ķ reipunum aš skatthlutfalliš af žessum tekjum veršur mjög lįgt.

Misnotkun ökustyrkja er žrķžętt:

  1. Greiddir eru ökustyrkir fyrir akstur sem er ekki inntur af hendi fyrir vinnuveitanda. Oft er žaš gert i formi yfirborgana upp aš žeim  mörkum ķ skattmati Rsk. aš ekki žurfi aš telja fram rekstrarkostnaš bķls (um 3.000 km. = 330.000 kr)[4].
  2. Upphęšin sem feršakostnašarnefnd rķkisins įkvaršar er allt of hį m.v. raunverulegan rekstrarkostnaš bils og kostnašarmat Rsk. er sömuleišis of hįtt.
  3. Skattlagning ofgreiddra ökustyrkja er of lįg og langt undir skattlagningu venjulegra launatekna. Sem dęmi mį nefna aš hęgt er aš draga sömu upphęš frį sem afskriftir af bķl įr eftir įr óhįš veršgildi bķlsins ķ skattframtali. T.d. mį draga frį 0,72 millj. ķ afskriftir fyrir bķl sem upphaflega kostar 1,5 milljónir. Eftir aš hafa įtt bķlinn ķ 8 įr er bśiš aš afskrifa žennan 1,5 millj. kr. bķl um 5,7 milljónir sem koma til frįdrįttar ķ framtali eša gróft tališ um 4 milljónir umfram raunverulegt kaupverš. Žaš sem ökutękiš er einkabķll og er lķka notaš til einkaerinda er ekki ešlilegt aš rķkiš nišurgreiši kaupveršiš aš fullu og meira til.


Žaš er lķklega óžarfi aš taka žaš fram aš žaš eru sennilega karlar sem eru oftast žiggjendur ökustyrkja og gęti žetta veriš umtalsveršur žįttur ķ launamun kynjanna.

Aš mķnu mati er žaš slęmt aš byggja upp kerfi sem mismunar fólki eftir žvķ į hvaša formi launatekjur žeirra eru greiddar. Žaš ętti aš vera sama eša svipaš skatthlutfall fyrir launatekjur, fjįrmagnstekjur, hlunnindagreišslur og ökustyrki. Besta leišin til aš draga śr misnotkun ökustyrkja er lķklega aš lagfęra skatthlutfall žeirra žannig aš žaš verši ekki lęgra en lęgsta skattprósenta launatekna. Viš žaš ętti skjįlfkrafa aš draga śr žessari misnotkun. Rķkisskattstjóri ętti lķka aš gefa skżr skilaboš um aš misnotkun ökustyrkja verši ekki lišin. Rķkisstjórnin ętti sömuleišis aš skipa rķkisstofnunum aš hętta aš nota ökustyrki sem yfirborganir ef žaš tķškast ennžį.

[1] http://www.ruv.is/frett/kostar-rumar-2-milljonir-ad-reka-bil-asmundar

[2] https://www.rsk.is/einstaklingar/tekjur-og-fradraettir/okutaekjastyrkur/#tab1

[3]https://www.stjornarradid.is/verkefni/mannaudsmal-rikisins/kjarasamningar-laun-og-starfskjor/ferdakostnadur/auglysingar/

[4] https://skattalagasafn.rsk.is/?reg=591.1987.0&tab=1 (1. mgr. 3. gr. „ ... undir žeim mörkum sem rķkisskattstjóri setur hverju sinni.“)


Sundabraut, raunhęf hugmynd?

Mikiš hefur veriš rętt og ritaš um Sundabraut sķšustu įratugi um leišina sem brautin į aš fara og hvernig kosta eigi gerš hennar. Minna hefur fariš fyrir umręšum um hvaša markmiši vegurinn eigi aš žjóna. Nefndar hafa veriš upphęšir ķ kringum 70 milljarša fyrir gerš allrar brautarinnar frį tengingu viš Sębraut aš tengingunni viš Vesturlandsveg į Kjalarnesi. Žaš er ansi mikill peningur fyrir veg sem viš höfum ekki skżra mynd af hvaš hlutverki eigi aš žjóna, sérstaklega ef hśn veršur gerš ķ einkaframkvęmd og notendur eiga aš borga veggjöld fyrir. Aš mķnu mati gęti žessi vegur žjónaš mörgum hlutverkum eftir žvķ hvaša hluta hans er um aš ręša. Žaš er aš:

  1. Tengja hverfiš Grafarvog viš vestari hluta Reykjavķkur meš brś yfir Ellišaįrvog.
  2. Skapa skilyrši fyrir žéttingu byggšar ķ Grafarvogi og ķ Gufunesbę meš brś yfir Ellišaįrvog.
  3. Skapa skilyrši fyrir uppbyggingu ķ Geldinganesi og sķšar į Įlfsnesi meš tengingu yfir Eišsvķk og Leirvog og tengja atvinnusvęšin į Esjumelum og Leirvogstungumelum.
  4. Tengja Vesturland betur viš höfušborgarsvęšiš meš tengingu yfir Kollafjörš.
  5. Skapa samfellt hafnarsvęši ķ Ellišaįrvogi frį Sundahöfn aš Gelgjutanga.
  6. Tengja yfir Ellišaįrvog ķ plįssfreka starfsemi į gömlu sorphaugunum ķ Gufunesi. Geymslusvęši fyrir hafnarsvęši gęti veriš žar og lķka endurvinnsla jaršefna į höfušborgarsvęšinu.
  7. Skapa betri tengingu fyrir žungaflutninga tengdum höfnunum į Vesturlandi.
  8. Sundabraut myndi bara aš litlu leyti draga śr umferšartöfum į höfušborgarsvęšinu og žį fyrst og fremst į töfum śr Grafarvogshverfi og fyrir umferš af Vesturlandi.

Ekki er óešlilegt aš framkvęmdin öll yrši ķ žróunarfélagi sem tęki veggjöld til aš standa undir byggingu og rekstri brśa og vegtenginga. Fyrsta brśin yrši yfir Ellišaįrvog. Gjaldtaka gęti veriš lįg žar vegna mikillar umferšar. Ef mišaš vęri viš 20.000 bķla mešalumferš į sólarhring og 100 kr. į ferš vęri žaš um 730 millj. į įri. Žaš fęri sennilega létt meš aš borga fyrir gerš žeirrar brśar į višunandi įrabili. Sķšar meir kęmi brś yfir Eišsvķk ķ Geldinganes og sķšar frį Geldinganesi yfir ķ Gunnunes og aš lokum brś yfir Kollafjörš į Kjalarnes.Gjaldtaka yrši ašlöguš aš žessum framkvęmdum en aš lķkindum žyrfti 2-3 gjaldstöšvar meš ólķku gjaldi, sem vęri innheimt meš tęki ķ hverjum bķl eša sjįlfvirkum myndum af bķlnśmerum. Mešfylgjandi mynd sżnir legu Sundabrautar.

Aš mķnu mati žarf kostnašur viš gerš Sundabrautar ekki aš vera eins hįr og fyrri įętlanir hafa ętlaš. Sennilega hafa žęr gert rįš fyrir talsvert stęrri framkvęmdum en raunhęft er og žörf er į nęstu öld eša svo. Žaš viršist alveg nóg aš byggja Sundabraut upp meš 2+2 veg yfir Ellišaįrvog og meš 1+2 veg yfir Eišsvķk, Leirvog og Kollafjörš, ž.e. meš rįšstöfunum fyrir framśrakstur. Ef žarf aš bęta viš sķšar mį einfaldlega bęta nżjum brśm yfir seinni vogana viš hliš hinna fyrri. Žį mį nota hringtorg frekar en mislęg gatnamót žar sem plįss er litiš eša til aš gera framkvęmdin ódżrari. Vķša er žó ekki erfitt aš koma fyrir mislęgum tengingum t.d. viš Gufuneshöfša, ķ Geldinganesi og ķ Įlfsnesi ef menn nota žaš aš sprengja vegin nišur eša ķ gegnum klettahöfšanna.

Umhverfisžįtturinn viš lagningu Sundabrautar er talsvert umfangsmikill og veršur aš foršast aš skerša leirur og fuglasvęši meš žvķ aš hafa brżr nęgilega langar og foršast uppfyllingar til aš skerša ekki sjįvarföll. Žaš er ķ sjįlfu sér tęknilega mögulegt og sennilega ekki of dżrt ef brżrnar standa į stöplum sem ganga ofan ķ leirurnar.

Ķ annarri grein ętla ég aš fjalla um hugmyndir mķnar um hvernig hęgt er aš byggja fyrsta įfanga Sundabrautar meš brś yfir Ellišaįrvog sem aš mķnu mati gęti veriš ódżrari en fyrri hugmyndir.

Greinin birtist fyrst ķ Stundinni 8. september 2018.


mbl.is Endurskoša žarf Sundabraut
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Höfundur

Árni Davíðsson
Árni Davíðsson
Höfundur er líffræðingur og kennari í hjólafærni. Allar skoðanir höfundar eru hans eigin og skal ekki yfirfæra á aðra einstaklinga eða samtök. Tölvupóstur: arnid65@gmail.com

Nóv. 2019

S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Nżjustu myndir

  • Akureyri 10 min kort
  • cars
  • Hagatorg
  • Ellidaarborg
  • EllidaarborgTafla

Nżjustu myndböndin

Frá Birkimel á Eiðistorg

Frá Nesveg í Kópavog

Frá Suðurlandsbraut á Birkimel

Frá Eiðistorgi á Laugaveg

Kársnes Höfðabakkabrú Mosfellsbær

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband